PodWalk “Dwars door Turnhout”

Wie Turnhout wil bezoeken en de stad op een andere manier wil ervaren dan via een klassieke gids of toeristische route, komt met de PodWalk “Dwars door Turnhout” echt aan zijn trekken. De wandeling is een audiotour van ongeveer 6 kilometer waarbij je wandelt met de herkenbare stem van Arnout Hauben in je oren.

Je vertrekt aan de Turnovasite, op het P.J. Brepolsplein, en gaat van daaruit al snel dieper de stad in. Je volgt geen bewegwijzerd parcours, maar gewoon Arnout die vertelt waar je heen moet. Het voelt persoonlijk en is rijk aan informatie. Ideaal voor wie graag wandelt en tegelijk verhalen wil ontdekken die niet op klassieke infoborden staan.

Wat is een PodWalk?

Een PodWalk is eigenlijk een wandelende podcast: je luistert via de VRT MAX-app, terwijl je zelf langs de plekken stapt waarover verteld wordt. Arnout gidst je op precies de juiste momenten. Je hebt dus geen kaart nodig, al kan je die in de app eventueel wel raadplegen. Tip: download de wandeling vooraf zodat je niet afhankelijk bent van mobiele data.

Wat kom je zoal te weten?

Turnhout: hoofdstad van de speelkaarten

Je merkt het misschien niet meteen wanneer je door Turnhout wandelt, maar de stad heeft een bijzonder rijke drukkerij- en papiergeschiedenis. Het begint allemaal in 1796, wanneer Pieter Corbeels hier een geheime drukkerij runde. Hij drukte pamfletten tegen de Franse overheersing in de Zuidelijke Nederlanden. Dat was gevaarlijk werk: uiteindelijk werd hij opgepakt en geëxecuteerd.

Zijn pupil Filip Brepols zette het werk verder. Vanuit een kleine drukkerij bouwde hij in de loop van de 19e eeuw een onderneming uit die uitgroeide tot een van de belangrijkste drukkerijen van het land. Hij drukte de zogenaamde “mannekesbladen”: eenvoudige geïllustreerde boekjes die gezien worden als voorlopers van onze stripverhalen. Maar misschien nog belangrijker: in 1826 drukte hij de eerste speelkaarten in België. Dat was het begin van een nieuwe industrie die Turnhout uiteindelijk de titel “Wereldhoofdstad van de Speelkaart” zou opleveren.

Tijdens de wandeling kom je voorbij een groot industrieel gebouw waar vroeger de typistenzalen van Brepols waren. Daar vertelt Arnout een grappige anekdote: de vrouwelijke typistes moesten 15 minuten vroeger beginnen én 15 minuten langer doorwerken dan de mannen. Niet omdat ze trager werkten, maar omdat men dacht dat ze anders de mannen te veel zouden afleiden. Het klinkt absurd maar het zegt veel over hoe werkplekken en rollen toen georganiseerd waren.

Heilig Graf: bekend meisjesinternaat

De route brengt je verder naar het Heilig Graf, een voormalig klooster en meisjesinternaat. Het was één van de eerste scholen waar volledig Nederlandstalig onderwijs gegeven werd. Meisjes uit heel Vlaanderen kwamen hier op internaat. Het indrukwekkende gebouw ademt geschiedenis uit.

Verborgen plek: Tweetorentjesplein

Niet veel verder kom je aan een plek die je waarschijnlijk nooit zelf zou vinden: het Tweetorentjesplein. Dit is een klein binnenplein, verscholen achter huizenblokken, waar ooit de koetshuizen en paardenstallen van de familie Brepols stonden. Het is precies zo’n plek waar deze PodWalk om draait: je komt er enkel omdat iemand je vertelt dat het er is.

Grote Markt: stadscentrum vol verhalen

Op de Grote Markt van Turnhout word je herinnerd aan de Slag bij Turnhout in 1789. Een veldslag waarin de Oostenrijkers verslagen werden. Die overwinning wordt gezien als de voorbode van wat later de Belgische Revolutie zou worden. De Grote Markt is vandaag het kloppende hart van de stad, met gezellige terrassen en zicht op de Sint-Pieterskerk.

Even verderop staat het standbeeld “De Vrouwen van Turnhout”. Het toont Maria van Brabant, Maria van Hongarije en Amalia van Solms. Drie vrouwen die elk op hun manier een sterke rol speelden in de ontwikkeling van de stad. Turnhout is doorheen de geschiedenis vaak beïnvloed door vrouwen die verder keken dan regels en tradities.

Het Begijnhof: stilte en erfgoed

Het Begijnhof van Turnhout is één van de hoogtepunten van deze wandeling. Het geheel van 84 huizen rond een langgerekt plein, met in het midden de begijnhofkerk en een grot, is een plek om even stil te vallen. Begijnen waren vrouwen die kozen voor een zelfstandig leven, los van huwelijk en kloosterregels, maar wél met een spirituele inslag. Ze waren vaak hooggeletterd en zetten zich in voor ziekenzorg en armenzorg. Dit UNESCO Werelderfgoed is een plek waar je vanzelf je pas vertraagt.

Het kanaal, fabrieken en vooruitgang in de Kempen

Verderop wandel je naar het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten. Een stukje industrieel erfgoed dat vandaag een ideale plek is om langs te wandelen of te fietsen. Op Brug 1 heb je een mooi uitzichtpunt, zeker voor foto’s. In de 19e eeuw was de Kempen een arme regio. Door het kanaal konden zware goederen vervoerd worden, zelfs mest om de zandgronden vruchtbaar te maken. Langs het water vestigden zich steenbakkerijen, cementfabrieken en later ook grotere industrieën. Bij de Nieuwe Kaai wandel je langs de Anco-torens, restanten van het bedrijf van Antoine Coppens dat uitgroeide tot een multinational.

Het Bels Lijntje: van spoorlijn tot fietspad

Verderop langs de route wandel je naar het Bels lijntje, een voormalige spoorlijn tussen Turnhout en Tilburg die in 1867 werd aangelegd. De bedoeling was om zowel reizigers als goederen gemakkelijker over de grens te vervoeren. Alleen… het grote succes bleef uit. De spoorlijn tussen Antwerpen en Roosendaal bleek veel populairder en economisch interessanter. Langzaamaan werd het Bels lijntje minder gebruikt, tot het uiteindelijk volledig werd stopgezet. Vandaag heeft het tracé een nieuwe invulling gekregen: het werd omgevormd tot een fiets- en wandelpad van ongeveer 35 km.

Bijzonder verhaal over de anticonceptiepil

En dan vertelt Arnout een verhaal dat je niet snel vergeet: de anticonceptiepil werd uitgevonden in Turnhout. Gynaecoloog Ferdinand Peeters ontwikkelde ze hier maar omdat hij katholiek was, liet hij zijn naam er niet mee verbinden. Het recept gaf hij in het geheim door aan een Duits bedrijf. Zijn eigen familie kwam er pas na zijn dood achter dat hij wereldgeschiedenis had geschreven. Het zijn precies die verhalen die deze PodWalk bijzonder maken: menselijk, klein en toch zo groot.

Kasteel van de Hertogen van Brabant

Eén van de meest opvallende gebouwen in Turnhout is het Kasteel van de Hertogen van Brabant. Het staat er al sinds de 12e eeuw en vertelt een lange geschiedenis. Zo woonde er in de 16e eeuw Maria van Hongarije, landvoogdes van de Nederlanden en zus van keizer Karel V. In de 17e eeuw nam Amalia van Solms, echtgenote van de Nederlandse stadhouder, er haar intrek.

Maar het kasteel heeft door de eeuwen heen veel verschillende functies gehad zoals gevangenis, stadsmagazijn, weversschool, eerste Turnhouts museum en in de 19e eeuw zelfs controlecentrum voor prostituees. Zij moesten zich hier maandelijks aanbieden om gecontroleerd te worden op SOA’s om te mogen blijven werken. Vandaag heeft het kasteel opnieuw een publieke functie: het is het gerechtsgebouw van Turnhout.

Einde aan Turnova

Je eindigt waar je begon: de Turnovasite, met de hoogste woontoren van de Kempen met winkels, kantoren, appartementen en het sterrenrestaurant Hert helemaal bovenaan. Vlakbij vind je het Nationaal Museum van de Speelkaart, het perfecte vervolg als je nog wat tijd hebt in Turnhout.

Praktische info PodWalk Turnhout

Startpunt

P.J. Brepolsplein (Turnovasite), 2300 Turnhout. Dit plein ligt vlak bij de Grote Markt

Afstand en duur

• – Lengte: ongeveer 6 km
• – Reken op 2 uur wandelen

Hoe de PodWalk beluisteren?

• – Download de VRT MAX-app op je smartphone
• – Zoek naar de PodWalk “Dwars door Turnhout”
• – Download de PodWalk op voorhand, zodat je onderweg geen internet nodig hebt
• – Neem oortjes mee

Parkeren

• – Parking Turnova (adres: Baron Frans du Fourstraat 13) ligt letterlijk naast het startpunt. Betaald, maar makkelijk.
• – Gratis parkeren aan de rand van de stad zoals parking Stadspark (adres: Papenbruggestraat 74) op 20min wandelen van het startpunt.

Toegankelijkheid

• – De route gaat grotendeels over verharde paden
• – Kinderwagens lukken prima
• – Voor rolstoelen: het begijnhof heeft enkele ongelijke kasseien, maar is doenbaar aan een rustig tempo

Wat te doen in de omgeving?

Verblijf je langer in de regio, dan kan ik je deze tips meegeven voor een vakantie in de Kempen: bezoek aan Geel, enclavewandeling in Baarle, een bezoek aan Merksplas Kolonie en Wortel Kolonie, wandelen in het Prinsenpark in Retie,… Zoek je nog een slaapplek, kijk dan hier voor de mogelijkheden om te overnachten in Turnhout of omgeving.